شهرها به عنوان اصلی ترین مراکز مصرف انرژی و تمرکز فعالیت های انسانی، سهم قابل توجهی در انتشار گازهای گلخانه ای، به ویژه دی اکسیدکربن (CO₂)، دارند. افزایش مصرف سوخت های فسیلی در بخش های حمل ونقل، صنعت و خدمات شهری، موجب تشدید آلودگی هوا، گرمایش جهانی و بروز مخاطرات زیست محیطی شده است. ازاین رو، ارزیابی میزان انتشار دی اکسیدکربن و شناسایی سهم هر یک از سوخت های فسیلی در تولید این آلاینده، می تواند زمینه مناسبی برای برنامه ریزی مدیریت انرژی و کاهش آثار زیست محیطی در شهرها فراهم آورد. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی میزان انتشار دی اکسیدکربن حاصل از مصرف سوخت های فسیلی در شهر زاهدان طی دوره زمانی ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۷ است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است. داده های موردنیاز از آمار مصرف فرآورده های نفتی شامل بنزین، نفت گاز، نفت سفید و نفت کوره گردآوری شد. پس از محاسبه میزان انتشار CO₂ بر اساس ضرایب استاندارد انتشار، وزن دهی شاخص ها با استفاده از مدل آنتروپی شانون انجام گرفت و در ادامه، سال های مورد مطالعه بر اساس میزان انتشار دی اکسیدکربن با بهره گیری از مدل تصمیم گیری چندمعیاره EDAS رتبه بندی شدند. نتایج نشان داد که نفت گاز بیشترین سهم را در انتشار دی اکسیدکربن در تمامی سال های مطالعه داشته و پس از آن بنزین در رتبه دوم قرار گرفته است. همچنین روند انتشار ناشی از مصرف بنزین طی سال های بررسی افزایشی بوده و فاصله آن با نفت گاز کاهش یافته است. نتایج رتبه بندی مدل EDAS نیز بیانگر آن است که سال ۱۳۹۷ بیشترین و سال ۱۳۹۵ کمترین میزان انتشار دی اکسیدکربن را داشته اند. یافته های پژوهش بر ضرورت توسعه سوخت های پاک، بهبود حمل ونقل عمومی و افزایش پوشش فضای سبز به منظور کاهش انتشار CO₂ و حرکت به سوی توسعه پایدار شهری تأکید دارد.

دی اکسید کربن (CO₂) سوخت های فسیلی انتشار کربن مدل آنتروپی شانون مدل EDAS شهر زاهدان