موسسه آموزش عالی آپادانا فصلنامه پژوهش های نوین در شهرهوشمند 2980-8936 4 3 2026 06 07 ranking of neighborhoods in arak city based on housing quality indicators using the Waspas model رتبه بندی محلات شهر اراک بر اساس شاخصهای سنجش کیفیت مسکن با استفاده از مدل waspas 45 60 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA علی مدیر منطقه چهار شهرداری کلانشهر اراک لیلا کارمند شهرداری اراک آمنه سرپرست اداره معماری و شهرسازی منطقه چهار شهرداری اراک 2026 03 22 Abstract Housing, given current conditions, is one of the most critical challenges facing developing countries. Considering the importance of this issue, various housing improvement programs have been implemented in different periods. However, due to the shortcomings and failures experienced in this field, housing planning has become a priority in urban planning. Accordingly, the present study aims to examine housing quality indicators and to rank the neighborhoods of Arak city based on these indicators. In terms of nature, this research is descriptive–analytical, and in terms of purpose, it is applied. Data for the theoretical framework were collected using documentary and library-based methods. The raw research data were extracted from the statistical blocks of Arak city based on the 2016 census conducted by the Statistical Center of Iran. In this study, to evaluate housing conditions, 17 indicators related to physical, demographic, and economic dimensions were developed. After the indicator construction stage in the Excel environment, the indicators were transferred to SPSS software for factor analysis. Subsequently, ArcGIS software was used to prepare and visualize the maps. The results of the study indicated that among the 17 housing indicators, four main factors significantly influence the housing quality of neighborhoods in Arak city, collectively explaining 86% of the variance. The ranking of housing quality also showed that most neighborhoods located in the central part of the city have significantly better conditions compared to those in the northern and southwestern parts. According to the results of the cluster analysis method, the neighborhoods of Arak were grouped into four clusters based on housing quality. Keywords: WASPAS model, Arak City, Clustering, Housing. مسکن با توجه به شرایط فعلی یکی از مسائل حاد کشورهای در حال توسعه است. بنابراین با توجه به اهمیت این مسئله، در دوره¬های مختلف در جهت بهبود مسکن برنامه¬ریزی¬هایی صورت گرفته است اما در پی ناکامی¬های موجود در این زمینه، برنامه¬ریزی برای مسکن، سرآمد هرگونه برنامه¬ریزی برای شهر است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی شاخص¬های کیفیت مسکن و رتبه¬بندی محله¬های شهر اراک بر اساس هر یک از این شاخص¬های تدوین شده است. پژوهش از لحاظ ماهیت، توصیفی – تحلیلی و بنابر هدف کاربردی است. روش گردآوری اطلاعات برای مبانی نظری به صورت اسنادی، کتابخانه¬ای است. داده¬های خام پژوهش نیز از بلوک¬های آماری شهر اراک در سرشماری سال 1395 مرکز آمار ایران استخراج شده است. در این پژوهش برای بررسی وضعیت مسکن، اقدام به شاخص سازیِ 17 شاخص در زمینه¬های کالبدی، جمعیتی و اقتصادی شد. پس از مرحله شاخص¬ سازی در محیط نرم افزار EXCEL ، شاخص¬ها برای انجام تحلیل عاملی به محیط نرم¬افزار Spss انتقال یافت و سپس برای تهیه و ترسیم نقشه¬ها از از نرم افزار Arc GIS بهره گرفته شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که از میان 17 شاخص مسکن، 4 عامل اصلی در کیفیت مسکن محله¬های شهر اراک تأثیرگذارند که در مجموع 86 درصد از واریانس را تبیین کرده اند. بر اساس رتبه¬بندی کیفیت مسکن نیز، اکثر محله¬های موجود در بخش مرکزی شهر به مراتب وضعیت بهتری را نسبت به محله¬های موجود در بخش شمال و جنوب غربی شهر نشان می¬دهند. با توجه به نتایج حاصل از روش تحلیل خوشه¬ای، محله¬های اراک در چهارم خوشه بر اساس کیفیت مسکن خوشه¬بندی شدند. واژگان کلیدی: مدلwaspas، شهر اراک، خوشه¬بندی، مسکن /downloadfilepdf/1075907